Het Maas-Argonne-Offensief: Een Volledige Bezoekersguide

Door Sandra Wauters · 6 min lezen

Tussen september en november 1918 vochten in de Argonne meer Amerikaanse soldaten dan in welke andere slag uit de geschiedenis van de Verenigde Staten. Tegenover hen stond het Duitse 5e Leger — honderdduizenden jonge mannen uit alle hoeken van het Rijk, van wie velen al vier jaar aan het front stonden. Het landschap tussen Verdun en Reims ligt er vandaag stil bij: beboste hoogten, kleine dorpjes, begraafplaatsen met verschillende symbolen maar dezelfde stilte. Dit artikel is een praktische gids voor iedereen die deze Europese gedenkplaats wil bezoeken.

Het offensief in cijfers

Van 26 september tot 11 november 1918 zette het Amerikaanse 1e Leger onder generaal John J. Pershing 1,2 miljoen soldaten in tegen het ingegraven Duitse 5e Leger. Op de linkerflank voerde het Franse 4e Leger onder generaal Gouraud een parallel offensief in de Champagne. Zevenenveertig dagen gevechten openden een corridor van ruim dertig kilometer diepte, van de Argonne tot aan de Maas. Aan Amerikaanse zijde: meer dan 26.000 gesneuvelden en 95.000 gewonden. De Duitse verliezen in dezelfde periode worden geschat op 28.000 doden en vermisten en ongeveer 100.000 gewonden. Het was voor beide kanten de bloedigste Amerikaanse slag van de hele oorlog — en hij eindigde op de ochtend van de zevenenveertigste dag met de wapenstilstand.

De drie fasen van het offensief

Het offensief wordt gewoonlijk in drie fasen beschreven.

Eerste fase (26 september – 3 oktober). Negen Amerikaanse divisies stormden bij het ochtendgloren op achter een voortschrijdend artillerievuur. Montfaucon — het hoogste punt van het slagveld, van waaruit kroonprins Wilhelm in 1916 de aanval op Verdun had gadegeslagen — viel op de tweede dag, na felle tegenstand van de Beierse 5e Divisie en ten koste van 7.000 Amerikaanse verliezen. Daarna stokte de opmars bij de tweede Duitse verdedigingslinie, de Giselher-Stellung.

Tweede fase (4 oktober – 31 oktober). Een maand van taai gevecht, woud voor woud, heuvel voor heuvel. In deze fase raakte het 'Lost Battalion' zes dagen ingesloten in een ravijn in de Argonne. Hier maakte korporaal Alvin York op de ochtend van 8 oktober bij Châtel-Chéhéry 132 Duitse soldaten krijgsgevangen — een episode die in Europa nauwelijks bekend is, maar in de VS nog steeds op school wordt behandeld. Voor de Duitsers was het een langzame, geordende terugtrekking naar voorbereide stellingen onder zwaar vuur; voor de Amerikanen hun eerste grote eigen slag van de oorlog, waarbij een generatie leerde wat industriële oorlog in Europa werkelijk kost.

Derde fase (1 – 11 november). Gereorganiseerd en eindelijk voldoende bevoorraad, doorbrak het Amerikaanse 1e Leger de laatste Duitse linie aan de Maas en rukte op richting Sedan — de stad waar Napoleon III in 1870 capituleerde. Op de ochtend van 11 november om 11 uur trad de wapenstilstand in werking.

Zes onmisbare plekken tussen Verdun en de Argonne

1. Het Amerikaanse monument op Montfaucon. Een 58 meter hoge Dorische zuil van de American Battle Monuments Commission, ingewijd in 1937. U beklimt 234 treden naar een platform dat het volledige voormalige slagveld overziet, met gegraveerde kaarten en de posities van de afzonderlijke Amerikaanse divisies. Gratis toegang. Begin hier op uw eerste ochtend — alleen van bovenaf wordt de geografie van het hele offensief leesbaar.

2. De Amerikaanse militaire begraafplaats van Romagne-sous-Montfaucon. De grootste Amerikaanse militaire begraafplaats van Europa: 14.246 graven op 53 hectare keurig onderhouden grasland, aangevuld met 954 namen op de muren der vermisten. In het bezoekerscentrum helpt Engelstalig personeel u bij het opzoeken van een naam. De aanleg oogt geometrischer dan Duitse oorlogsbegraafplaatsen — lichtere stenen, rechte rijen — maar de stilte is dezelfde.

3. De Duitse oorlogsbegraafplaats Consenvoye. Voor Nederlandse en Belgische bezoekers met interesse in de Duitse kant: hier rusten ongeveer 11.000 Duitse gesneuvelden uit de Eerste Wereldoorlog op een terrein van de Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge, zo'n 25 kilometer ten zuidwesten van Montfaucon. Een rustige ligging op een helling boven de Maas, donkere kruisen, veel namen uit Beieren, Saksen, Württemberg en Pruisen. Gratis toegang, het hele jaar open.

4. De Butte de Vauquois. Een heuvel die tussen 1914 en 1918 door de minenoorlog letterlijk in tweeën werd gesprongen. Het vooroorlogse dorp Vauquois lag op de top en is volledig verdwenen; vandaag loopt u langs beide randen van de krater. Rondleidingen door de ondergrondse gangen vinden de meeste weekenden van april tot oktober plaats (reservering aanbevolen). Neem een warme jas mee — ondergronds is het het hele jaar door ongeveer tien graden.

5. Musée Romagne '14–'18. Een privémuseum op vijf minuten loopafstand van de Amerikaanse begraafplaats. Tienduizenden voorwerpen die één familie veertig jaar lang op de omliggende velden heeft verzameld: brieven, eetgerei, helmen, geweren, foto's, zelfs uniformen met de naam van hun drager. Geen enkel ander museum in Frankrijk brengt de Eerste Wereldoorlog zo onmiddellijk nabij.

6. Verdun en het Ossuarium van Douaumont. Nog geen uur rijden naar het oosten en historisch onlosmakelijk verbonden met het Maas-Argonne-Offensief. Verdun verpletterde het Franse leger in 1916 — en dat is de reden waarom dit frontvak in 1918 aan de Amerikanen werd overgedragen. In het Ossuarium van Douaumont rusten de beenderen van 130.000 niet-geïdentificeerde soldaten, Frans en Duits door elkaar. Het Mémorial de Verdun behoort tot de beste WO1-musea ter wereld. Plan een volledige dag.

Praktische informatie

Alle locaties van de American Battle Monuments Commission — het monument, de begraafplaats, de bezoekerscentra — zijn gratis toegankelijk, dagelijks open behalve op 25 december en 1 januari, met meertalige bewegwijzering. Actuele openingstijden op abmc.gov. De Duitse begraafplaats Consenvoye is het hele jaar toegankelijk. Het Musée Romagne en de ondergrondse rondleidingen in Vauquois rekenen een kleine bijdrage en hebben seizoensgebonden openingstijden — in de zomermaanden vooraf reserveren. Een auto is onmisbaar: de locaties liggen verspreid over meer dan 30 kilometer landwegen en er is geen bruikbaar openbaar vervoer tussen hen.

Verblijf: twee tot drie dagen in Montfaucon-d'Argonne

Twee tot drie dagen is de juiste duur voor een bezoek aan de Maas-Argonne-regio. U wilt 's ochtends in een kwartier bij het monument zijn, terug naar uw logies voor de lunch en 's middags naar de begraafplaats. Overnachten in Verdun is mogelijk, maar kost elke dag een uur rijden extra. Vanuit Amsterdam rijdt u in ongeveer drie uur naar Montfaucon, vanuit Brussel in iets meer dan twee uur. Wie in Montfaucon-d'Argonne zelf of in een van de omliggende dorpen logeert, heeft alle hoofdlocaties binnen dertig minuten rijden — en kan ze bezoeken op het uur dat het licht mooi is en er geen touringcar voor de deur staat.

Ferme Lafayette in Montfaucon-d'Argonne ligt op loopafstand van het Amerikaanse monument. Ontbijt inbegrepen, driegangenmenu op verzoek. Sandra en Christophe spreken Nederlands en kennen de regio. Beschikbaarheid bekijken →